در حالی که پروژه های بسیار کوچکتر در مقایسه با پروژه خط لوله اتیلن غرب، دارای چندین طرح پیش مطالعه و مطالعه اقتصادی است، ولی متاسفانه طرح مطالعاتی مناسبی برای احداث خط اتیلن غرب و حتی واحد های آن وجود نداشت.
جالبتر اینکه سرمایه گذاری بخش خصوصی بر روی این پروژه نه بر اساس مطالعات اقتصادی که تنها بر اساس وعده مسئولین وقت مبنی بر اقتصادی بودن این طرح صورت گرفته است.
از آنجا که سابقه اجرای چنین طرحی در جهان به بیش از نیم قرن پیش باز می گردد اما با این شرایط احداث چنین خط هایی که با مطالعه و تحقیقات لازم نیز صورت گرفته است نتوانسته در دراز مدت کارایی خود را داشته باشد چه رسد به اینکه خط لوله اتیلن غرب هم از لحاظ فاصله و هم از لحاظ اختلاف درجه هوا تا کنون در هیچ کشوری اجرا نشده است.
آنچه که خط اتیلن غرب را از دیگر خطوط اتیلن دنیا متمایز می کند، شرایط فیزیکی و فنی و اقتصادی آن است که متاسفانه در هیچ یک از این موارد دقت لازم صورت نگرفت.
در ابتدا قرار بود یک واحد تولید اتیلن در عسلویه به انضمام پنج واحد پتروشیمی گچساران، لرستان، پلیمر کرمانشاه، پتروشیمی کردستان و پتروشیمی مهاباد با سرمایهگذاری بخش خصوصی بر سر راه این خط ساخته شود اما هم اکنون تعداد واحدهای پتروشیمی که در طول مسیر این خط لوله قرار گرفته است به 12 واحد رسیده است که برخی از این واحد ها نیز در حال احداث هستند و هنوز به طور کامل به اتمام نرسیده اند.
با این شرایط سال گذشته برخی از مسئولان پتروشیمی از احداث بیش از 80 درصدی خط لوله اتیلن غرب و واحدهای آن خبرداده و مدعی بودند که این خط تا پایان سال 90 راه اندازی می شود و اگر هم مشکلی در اجرا پیش آید در اولین ماه های سال 91 کار احداث این پروژه 10 ساله به اتمام می رسد.
متاسفانه علی رغم هزینه 9 هزار میلیارد تومانی که تاکنون برای این خط صرف شده است باید این خط لوله را از آن دست طرح هایی دانست که نباید منتظر راه اندازی اش به طور کامل بود خاطرنشان کرد:اگر به خاطرداشته باشید سال گذشته فاز اول این خط از عسلویه تا کرمانشاه راه اندازی شد و مسئولان پتروشیمی نیز بارها این خبر را اعلام کردند که توانستند گاز اتیلن را در این خط لوله تزریق کنند ولی پس از دوسال که فاز اول این خط توسط یک شرکت روسی مورد بررسی مجدد قرار گرفت مشخص شد که به دلیل عدم رعایت نکات ایمنی این خط نمی تواند اتیلن را با فشار مورد نیاز انتقال دهد.
هم اکنون در طول 20 کیلومتر ابتدایی نزدیک به 80 نقطه آسیب دیده وجود دارد که منجر به نشت گاز اتیلن شده است به همین دلیل 20 شاخه از این خط لوله نیز باید تعویض و لوله گذاری برای بار مجدد انجام شود.
همانطور که در بالانیز به آن اشاره شده است عدم مطالعه کافی برای احداث این خط در فاز دوم ، به دلیل مشکلات زمین شناسی خط تغییر مسیر پیدا کرده است که این امر خود منجر به زمانبر شدن احداث کامل خط لوله اتیلن غرب شده است.
شاید به نظر آید که این طرح ملی به دلیل مشکلات مالی نتوانسته است به سرمنزل مقصود برسد که این گفته را نیز برخی از مدیران پتروشیمی باختر که به عنوان یکی از احداث کنندگان این خط لوله هستند تایید می کنند اما در پاسخ باید گفت که علی رقم اینکه در اکثر طرح های نفتی و گازی مشکلات مالی حرف اول را می زند این خط از نظر مالی کمترین مشکل را در ابتدا داشت و با اعتبار اولیه و مشارکت بخش خصوصی این خط می توانست به اتمام رسد.
در این پروژه عدم هماهنگی میان پیمانکاران منجر به عملکرد نامطلوب انها شده است و با این شرایط برخی از سرمایه گذاران بخش خصوصی به دلیل زیان ده بودن این پروژه دیگر حاضر به سرمایه گذاری نیستند، بنابراین وجود یک ناظر واحد ضروری است تا منجر به هماهنگی میان پیمانکاران شود اما متاسفانه چنین ناظری در اجرای این خط لوله وجود ندارد.
مسئولان شرکت ملی صنایع پتروشیمی باید پاسخگوی شرایط پیش آمده برای خط لوله اتیلن غرب باشند و به این سوال مهم پاسخ دهند که چرا طرحی را اجرا می کنند که هیچ پشتوانه مطالعاتی نداشته و نمی تواند اهداف اولیه خود را دنبال کند.
